SEÇKİNHABERTV- (Haber: Cengiz Çetik)- Temiz Hava Hakkı Platformu (THHP) ile Küresel İklim ve Sağlık İttifakı tarafından düzenlenen uluslararası webinarda, hava kirliliği, iklim değişikliği ve halk sağlığı arasındaki kritik bağlantılar ele alındı. Etkinlikte konuşan uzmanlar, temiz havanın bir lüks değil, temel bir insan hakkı olduğuna dikkat çekti.   “Hava Kirliliği Bir İnsan Hakları Krizidir” Birleşmiş Milletler Çevre Özel Raportörü Astrid Puentes Riaño, hava kirliliğinin artık küresel ölçekte bir insan hakları krizi haline geldiğini belirtti. Riaño, sorunun çözümü için fosil yakıtlara dayalı ekonomik modelin değiştirilmesi gerektiğini vurguladı. Verilere göre, 2018–2024 yılları arasında dünya genelinde fosil yakıtlara yıllık ortalama 600 milyar dolar destek sağlanırken, hava kirliliğiyle mücadeleye yalnızca 160 milyar dolar ayrıldı.   “En Büyük Önlenebilir Sağlık Krizlerinden Biri” Malezya’daki Sunway Gezegen Sağlığı Merkezi’nden Prof. Dr. Jemilah Mahmood ise hava kirliliğinin milyonlarca insanın hayatını doğrudan etkilediğini belirterek, şu değerlendirmede bulundu: “Karşı karşıya olduğumuz iki ayrı sorun yok. Hava kirliliği ve iklim krizi, ortak bir nedeni olan tek bir sağlık acil durumudur.” Mahmood, yalnızca hastalıkları tedavi etmenin yeterli olmadığını, sorunun kaynağı olan fosil yakıt kullanımının hedef alınması gerektiğini ifade etti.   Türkiye’de Her 10 Kişiden 9’u Kirli Hava Soluyor Türk Tabipleri Birliği Merkez Konseyi Başkanı Prof. Dr. Alpay Azap, Türkiye’de hava kirliliğinin ulaştığı boyuta dikkat çekti. Azap’a göre, ülkede nüfusun %92,5’i sağlıksız hava soluyor. Azap, Türkiye’nin ev sahipliği yapacağı COP31 sürecinin bu sorunla mücadele için önemli bir fırsat olduğunu belirterek, sağlık konusunun iklim politikalarının merkezine yerleştirilmesi gerektiğini söyledi.   Yılda 60 Binden Fazla Ölüm Temiz Hava Hakkı Platformu adına konuşan Prof. Dr. Çiğdem Çağlayan, hava kirliliğinin Türkiye’de her yıl 60 binden fazla ölüme neden olduğunu açıkladı. Çağlayan, hava kirliliğinin toplumun tüm kesimlerini eşit etkilemediğini belirterek, özellikle: çocukların düşük gelirli grupların sanayi bölgelerine yakın yaşayanların daha yüksek risk altında olduğunu ifade etti.   “Temiz Hava Temel Bir Hak” İnsan Hakları Ortak Platformu’ndan Feray Salman ise çevre politikalarının uygulanması ve adalete erişim konusunda ciddi sorunlar yaşandığını söyledi. Salman, mahkeme kararlarının çoğu zaman uygulanmadığını, dava süreçlerinin maliyetli ve zor olduğunu belirterek, çevre hakkının etkin şekilde kullanılamadığını vurguladı.   COP31 Öncesi Uluslararası Çağrı TTB Temiz Hava Hakkı Platformu Temsilcisi Prof. Dr. Gamze Varol, COP31 öncesinde sağlık ve iklim politikalarının birlikte ele alınması gerektiğini belirtti. Hazırlanan çağrı metninde şu talepler öne çıktı: Sağlık, COP31 gündeminin merkezine alınmalı Fosil yakıtların sağlık üzerindeki etkileri açıkça tanınmalı Hava kalitesi, iklim politikalarının ölçülebilir bir parçası olmalı Kırılgan grupların korunması önceliklendirilmelidir Hazırlanan metnin hem Türkiye’de hem de uluslararası alanda imzaya açılacağı bildirildi.   Temiz Hava Lüks Değil, Yaşam Hakkı Toplantının ortak mesajı net oldu: Hava kirliliği ve iklim krizi ayrı değil, tek bir halk sağlığı sorunu. Uzmanlara göre, temiz hava bir tercih değil, doğrudan yaşam hakkının bir parçası ve bu alandaki politikaların gecikmeden hayata geçirilmesi gerekiyor.