“Unutkanlık yaşlılığın doğal bir sonucu…” Bu cümleyi ne kadar rahat söylüyoruz, değil mi? Ama işin gerçeği o kadar basit değil. Demans dediğimiz tablo, sadece “yaşlanmak” değil; insanın kendini, sevdiklerini ve hayatını yavaş yavaş kaybetmesi demek. Hafıza gider, karar verme gider, en sonunda insanın kimliği bile silinmeye başlar. Bu sürecin en yaygın nedeni ise Alzheimer hastalığı. Ama her unutkanlık Alzheimer değildir. İşte burada toplum olarak en büyük hatayı yapıyoruz: ya görmezden geliyoruz ya da geç kalıyoruz. Bir de Parkinson hastalığı var. Çoğu kişi sadece titreme sanıyor. Oysa mesele sadece hareket değil; zamanla düşünme ve davranış da etkileniyor. Şimdi kendimize dürüst bir soru soralım: Gerçekten bu hastalıklar “sadece kader” mi? Yoksa biraz da bizim ihmallerimiz mi? Bugün insanlar: Saatlerce ekran başında, Hareket yok, Okuma yok, Öğrenme yok, Merak yok. Ama hastalık kapıyı çaldığında herkes araştırmacı kesiliyor. Bu iş böyle yürümüyor. Beyin de kas gibidir. Kullanmazsan körelir. Bir insan gün boyu sosyal medyada gezinip sonra “neden unutkanım” diye soruyorsa, kusura bakmasın, cevap ortada. Şunu açık söyleyeyim: Bulmaca çözmek bile, boş boş kaydırmaktan daha değerlidir. Üstelik mesele sadece zihinsel değil. Hareketsizlik, kötü beslenme, stres… Bunlar damar yapısını bozuyor ve bu da demans riskini artırıyor. Yani mesele sadece “unutmak” değil, vücudu ihmal etmenin faturası. Bir de en kritik nokta: İnsanlar doktora gitmiyor. Belirti var, unutkanlık var, davranış değişmiş… Ama “geçer” deniliyor. Geçmiyor. Erken teşhis, bu hastalıklarda hayat kalitesini ciddi şekilde değiştirir. Yılda bir kez check-up yaptırmak lüks değil, ihtiyaçtır. Pandemi sonrası artan hastalıklar da cabası. SMA, Lupus, SSPE… Liste uzayıp gidiyor. Ama biz hâlâ aynıyız: “Başıma gelmez.” Gelir. Ve geldiğinde çoğu şey için geç kalınmış olur. O yüzden mesele şu: Hasta olmadan önce önlem almak mı, Yoksa hasta olduktan sonra pişman olmak mı? Seçim bizim. Mahmut Çiçekdağı