Antalya Barosu’nun çağrısıyla 28 Ocak 2026’da yapılan Antalya İklim Adaleti Forumu, COP31’e giden süreçte kentin “vitrin” olarak pazarlanmasına karşı, kent hakkı–emek–doğa ekseninde bir yol haritası açıkladı. Forum bileşenleri; kararların kapalı kapılar ardında değil, katılımcı ve şeffaf mekanizmalarla alınması gerektiğini vurgularken, koordinasyon için sekreterya kurulacağını ve sürecin ilçelere yayılacağını duyurdu.
Öte yandan resmi takvim de netleşiyor: Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığına bağlı İklim Değişikliği Başkanlığı’nın açıklamasına göre COP31’in 9–20 Kasım 2026 tarihlerinde Antalya’da yapılacağı ve dönem başkanlığı görevlendirmesinin Cumhurbaşkanlığı genelgesiyle yapıldığı bilgisi paylaşıldı.
Aşağıda, forum bildirgesinde öne çıkan ve Antalya’da uzun süredir tartışılan 5 somut sorun alanını; ilgili kurumların/uzmanların yaklaşımları ve sahadaki çatışma başlıklarıyla dosya formatında derledik.
1) Kıyılar, falezler ve “kamusal erişim” krizi: Antalya kimin sahili?
Forum metninde en sert vurgulardan biri, kıyıların betonlaşması ve kamusal erişimin daralması üzerine. Kıyının “rant alanına” dönüşmesi, yalnız ekosistemi değil, kıyıya erişim hakkını da etkiliyor. Forum, Antalya’nın “turizm vitrini” olarak sunulurken doğa ve müştereklerin geri plana itildiğini savunuyor.
Uzman/kurumsal bakış (forum perspektifi): Baro öncülüğündeki forum, iklim adaletini yalnız emisyon değil, hak meselesi olarak tarif ediyor; kıyının “kamu” niteliğinin korunmasını iklim adaletinin parçası görüyor.
Dosya notu: Antalya’da kıyı, sadece deniz değil; afet riskleri, ısı adası etkisi, kent içi serin koridorlar ve ekosistem sürekliliği açısından da iklim uyumunun temel bileşeni.
2) Su varlıkları ve tarım: Kuraklık büyürken “gıda güvenliği” alarmı
Forum, Antalya’nın tarımsal üretim kapasitesine rağmen su varlıklarının baskı altında olduğunu; plansız kullanım ve endüstriyel projelerle su rezervlerinin tükendiğini, bunun da çiftçinin ve kırsalın kırılganlığını artırdığını vurguluyor. Su hakkı ve gıda hakkı, bildirgenin ana omurgalarından biri.
Uzman/kurumsal bakış (forum perspektifi): İklim adaleti yaklaşımı; suyu “metalaşan kaynak” değil, kamusal hak olarak tarif ediyor ve tarım alanlarının korunmasını yalnız çevre değil, toplumsal adalet başlığına bağlıyor.
Dosya notu: Antalya’da su–tarım hattı aynı zamanda göç, yoksullaşma ve kent çeperlerinde düzensiz yerleşim riskini de tetikleyen bir zincir.
3) Madencilik/taş–mermer ocakları: Orman–mera–su havzası üçgeninde baskı
Bildirge, kırsalda artan mermer/taş ocağı faaliyetlerinin ormanlara, tarım arazilerine ve su havzalarına etkisine dikkat çekiyor. Bu başlık, “istihdam” ve “kalkınma” argümanlarıyla savunulurken, karşı tarafta “yaşam alanı–sağlık–su” eksenli itirazlar büyüyor.
Uzman/kurumsal bakış (forum perspektifi): Forum, iklim krizinin yükünün yoksullar, çiftçiler, işçiler gibi kırılgan gruplara yıkılmamasını, “adil geçiş” kavramını emek boyutuyla birlikte ele alıyor.
Dosya notu: Bu başlık Antalya’da “iklim adaleti”nin neden sadece çevrecilik değil, aynı zamanda emek ve geçim meselesi olarak kurulduğunu gösteren en somut alanlardan.
4) Orman yangınları ve “yangın sonrası” baskı: Yerinden edilme ve yapılaşma riski
Forum, Antalya’da son yıllarda yangınların büyüdüğünü, bunun sadece ekolojik yıkım değil, kırsal yaşamın sürdürülebilirliği açısından da yerinden edilme riskini artırdığını savunuyor. Ayrıca yangın sonrası alanların yapılaşmaya açılması ihtimalinin, koruma ilkeleriyle çeliştiği uyarısı yapılıyor.
Uzman/kurumsal bakış (forum perspektifi): Bildirge “iklim sürgünleri” kavramını kullanarak, afet–göç–barınma eksenini iklim adaletinin ayrılmaz bir parçası olarak tarif ediyor.
Dosya notu: Yangın başlığı, COP31 gibi dev zirvelerin “diplomasi vitrininden” çıkıp, kentin gerçek kırılganlıklarıyla ilişkilendirilmesi gerektiği argümanını güçlendiriyor.
5) Rant odaklı kentleşme, mega projeler ve kültürel miras: “Müze” tartışması, otoyol ve plan kararları
a) Antalya Arkeoloji Müzesi tartışması: yıkım mı, güçlendirme mi?
Antalya Arkeoloji Müzesi için yıkım/yenileme gündemi kamuoyunda yoğun tartışma yarattı. Eleştirel tarafta, “yıkım yerine güçlendirme” ve tescil çağrıları öne çıkarken; bazı açıklamalarda “otel yapılacağı” iddiaları reddedilerek “aynı yerde yenileme” vurgusu yapıldı.
Bu örnek, Antalya’da iklim adaleti tartışmasının kültürel miras ve kamusal alan boyutunu da taşıdığını gösteriyor: Forum, kamusal alanların sermaye birikimine açılmasına karşı “kent müşterekleri” kavramını merkeze alıyor.
b) Demre–Kaş–Kalkan yol/otoyol hattı ve ÇED süreçleri
Bölgede tartışılan yol projesiyle ilgili yargı süreçleri ve ÇED kararları da gündemde. Basına yansıyan bilgilere göre, Demre–Kaş–Kalkan kesimini kapsayan kısım için verilen “ÇED olumlu” kararının iptaline dair haberler yer aldı; tartışmalar “kamu yararı” ve “doğa tahribatı” ekseninde sürüyor.
Uzman/kurumsal bakış (forum perspektifi): Bildirge, planlama ve proje süreçlerinde şeffaflık ve halk katılımının zayıf kaldığını; bunun da iklim adaletini doğrudan zedelediğini savunuyor.
Forum ne istiyor, bundan sonra ne olacak?
Forumun somut hedefleri üç başlıkta toplanıyor:
- Koordinasyon: Antalya’daki ekoloji–kent mücadelelerini bir araya getirecek sekreterya kurulması.
- Yayılım: İlçelerde forumlar, mahallelerde çalışma grupları, düzenli açık toplantılar.
- COP31’e halk katılımı: Resmi zirveyle sınırlı kalmayan, halk kürsüsü/yan etkinlikler yaklaşımı.